In het voorgaande artikel had ik het over de balans tussen de belangen van de medewerkers en die van de organisatie, teneinde motivatie, innerlijke betrokkenheid en slimmer werken te stimuleren.De vraag die hierbij ook centraal staat is: Ervaart u ethische problemen op uw werk? Deze vraagstelling is momenteel erg actueel, zowel nationaal als internationaal. Hier volgen enkele manieren om ethische problemen op uw werk aan te pakken:

• Verzamel feitenmateriaal inzake het ethische conflict en verifieer mede op basis van uw arbeidsovereenkomst in hoeverre de onethische activiteit geoorloofd is.
• Bepaald voor uzelf of het ethisch verantwoord is deze activiteit te ontplooien en wat voor impact deze voor de betrokkenen heeft.
• Verzet u hiertegen indien de activiteit ongeoorloofd is en in strijd is met uw ethische principes. Fundeer uw beslissing op basis van feiten.
• Raadpleeg invloedrijke personen binnen uw organisatie indien uw directe leidinggevende hier geen oren naar heeft.
• Indien dit ook niet helpt, overweeg dan om een andere functie in uw organisatie te vervullen of een andere baan te zoeken. Evalueer hierbij zowel uw persoonlijke ambitie als die van uw leidinggevende en van uw organisatie. Indien deze conflicterend zijn is het nemen van ontslag mogelijk de beste optie.

Zoals bekend heeft elke organisatie een ethische plicht jegens aandeelhouders, medewerkers, klanten, toeleveranciers en de gemeenschap. Zo is het een morele plicht van managers en medewerkers om zich volledig in te zetten voor het realiseren van een goed bedrijfsresultaat. Managers hebben de ethische plicht om hun medewerkers te respecteren en hun inzet voor de organisatie te waarderen. Ze hebben ook de morele plicht om op te komen voor het welzijn en de belangen van hun medewerkers, zoals competentieontwikkeling, creëren van carrière mogelijkheden, optimale arbeidsomstandigheden, etc. De ethische plicht van de organisatie tegenover klanten vloeit voort uit de levering van kwalitatief hoogwaardige producten en diensten conform de prijs die ze hiervoor betalen. Organisaties hebben ook de morele plicht om hun klanten te beschermen. Bijvoorbeeld door ze vrijwillig te informeren omtrent de productingrediënten en het effect hiervan op hun gezondheid, het terugroepen van geleverde producten met foutieve onderdelen, etc. Ten aanzien van de plicht m.b.t. toeleveranciers kan de volgende vraag worden gesteld: Is het ethisch verantwoord producten van leveranciers te betrekken die kinderarbeid toepassen, extreem lage loonkosten aan hun personeel betalen of gekenmerkt worden door zeer slechte arbeidsomstandigheden? Voorts hebben organisaties ook een plicht tegenover de gemeenschap. Ze dienen zich als goede “burgers” te gedragen door bijvoorbeeld het betalen van belastingen, geen dubbele boekhouding op nahouden, milieubewust werken, ondersteunen van maatschappelijke activiteiten, creëren van werkgelegenheid, eerlijke concurrentie, geen onderlinge prijsafspraken, etc. Dit noem ik ethisch verantwoord ondernemen, hetgeen belangrijk is om ook op lange termijn duurzame concurrentievoordelen te kunnen behalen. Er zijn diverse andere manieren om ethisch verantwoord ondernemen te stimuleren, zoals bijvoorbeeld:

• Het formuleren van een ethische code; omvat de ethische kernwaarden van de organisatie. De ethische code fungeert als leidraad voor het ethisch handelen van iedereen binnen de organisatie Open communicatie hierover is hiertoe van essentieel belang; naar medewerkers, klanten, leveranciers, aandeelhouders en de rest van de gemeenschap. Hiermee ook rekening houden bij de werving en selectie van nieuwe medewerkers.
• Commitment bij het topmanagement voor ethisch handelen; de top van de organisatie moet het voortouw nemen bij de introductie van de ethische code en openlijk laten blijken volledig hierachter te staan, alsook een voorbeeldfunctie vervullen. Iedereen binnen de organisatie moet gestimuleerd worden conform deze normen, waarden en principes te leven. Het moet een “way of life” worden, welke gekenmerkt wordt door gevoel van trots, onderling vertrouwen, respect, teamwork en plezier.
• In het leven roepen van een ethische werkgroep, commissie of ombudsman die belast is met het ontwikkelen en uitdragen van beleid inzake ethisch verantwoord ondernemen, alsmede het aanpakken van ethische problemen. Het ontwikkelen van procedures en het formuleren van een sanctiebeleid en disciplinaire maatregelen maken hier deel van uit.
• Een telefoonnummer (“hot line”) binnen de organisatie beschikbaar stellen waar men onethisch handelen van managers en medewerkers kan melden.
• Interne trainingen, workshops en seminars omtrent bedrijfsethiek verzorgen en een jaarlijkse ethische audits houden.
• Erkenning en waardering van managers en medewerkers die ethische prestaties leveren.

Ethisch handelen in het Surinaams bedrijfsleven is van essentieel belang om succesvol internationaal te kunnen concurreren. Helaas heb ik kunnen constateren dat er in talrijke Surinaamse bedrijven niet ethisch wordt gehandeld. Denk bijvoorbeeld aan de corruptieve handelingen van ondernemers, belastingontduiking, bejegening van vrouwelijke medewerkers, politieke spelletjes/belangen, het voortrekken van partijleden, verborgen agenda’s, ongunstige belasting van het milieu, rassendiscriminatie, weinig respect voor de medewerkers, slechte arbeidsomstandigheden, onvoldoende aandacht voor productkwaliteit, etc. Waarom is er in het Surinaams bedrijfsleven en op de universiteit tot nu toe nauwelijks enige aandacht aan bedrijfsethiek besteed? Het wordt tijd dat hierin verandering komt, teneinde het concurrentievermogen van het Surinaams bedrijfsleven gunstig te beïnvloeden. Hiertoe is een belangrijke rol weggelegd voor het ministerie van HI, ADEK, VSB, ASFA en KKF.