Het zieke staatslichaam heeft twee gezwellen: de Belastingdienst en de Douanedienst. Hier wordt het geld gegenereerd om het staatsapparaat in stand te houden, maar hier wordt het geld ook beheerd op een wijze dat datzelfde apparaat ondermijnd wordt. Er is dan niet genoeg geld om het apparaat een gezonde voeding te geven, maar er is voldoende geld naar buiten gestroomd, gelekt, om personen privé een goed gevoel te geven, zowel van de Diensten zelf als diverse burgers. En daar zit de logica. Want die burgers hebben voor de voorziening betaald: zij krijgen een speciale behandeling, omdat zij de politieke kas van de regerende partij eerder gespekt hebben. Dit is hun beloning. Hoe het precies werkt, is nog nooit goed onderzocht. Een heel interessant onderzoeks-item. Want hoe is de verhouding bijvoorbeeld tussen de bijdrage die aan de politieke kas wordt gegeven tot de opbrengsten van het bedrog, de verkwanseling namelijk van overheidsgelden door vriendjespolitiek, nepotisme, of andere vormen van geselecteerde bevoorrechting? Maar hoe het ook zij, beide instituten worden uiterst ondemocratisch bestuurd. Er is een wettelijk kader voor beide instituten, en als er precies volgens de regels daarvan gewerkt zou worden, zou de staat voldoende middelen verwerven om de eigen onkosten te dekken.
Voor de Belastingdienst is er goed beschreven traject, volgens welke de belastingplichtige zijn aangifte doet, zijn aanslag krijgt, zijn bezwaar kan indienen als hij dat nodig acht, om uiteindelijk zijn verplichte belasting te voldoen. Maar de praktijk werkt anders. De belastingschuldige krijgt zijn aanslag te laat in de bus, zodat hij geen ruimte meer heeft om een bezwaar in te dienen als hij het niet eens is met de aanslag. Of hij stuurt zijn bezwaar in, maar krijgt geen gemotiveerde reactie, zoals de wet voorschrijft. En de klap op de vuurpijl is, dat waar de belastingschuldige zich benadeeld voelt, hij geen weg heeft om zijn ongenoegen kenbaar te maken. Er is wettelijk een Raad van Beroep, maar dat is een fictieve organisatie geworden want al meer dan 15 jaar onbemand. En daar zit je dan als burger van een democratische samenleving, je kan nergens heen, je hebt maar te slikken wat je is aangedaan. Een gat in de democratische rechtsstaat, maar een heel gevaarlijk gat, want in het denken van de benadeelde gaat iets gebeuren. Hij voelt zich bedrogen en in zijn rechtsgevoel diep aangetast. Om zichzelf te beschermen gaat hij de cultuur van het bedrog, die hem door de staat is voorgehouden, nu zelf ook in. Daar gaan onze waarden en normen. Hier ligt een van de belangrijkste bronnen van de verloedering van de samenleving, omdat hier met waarden en normen gesold wordt.
Eenzelfde verhaal is van de Douane te vertellen. Een variant op het sinterklaasliedje van: ‘Wie zoet is krijgt lekkers’, wie ‘iets lekkers’ geeft aan de douanebeambte krijgt een voorkeursbehandeling, of nog erger: krijgt zijn voorgeschreven behandeling. Niet eens één van voorkeur. Zo hoort elke burger bij de Douane behandeld te worden. Zo staat het in de wettelijke voorschriften, en zo luiden de procedures. Maar zo werkt het niet in de praktijk. Ook hier gaat de logica van het politieke bedrog op. Maar weer: hoe het precies in elkaar zit, is een uiterst interessante vraag, waarop voorlopig geen antwoord hoeft te worden verwacht. Het troebele water geeft enkelingen een formidabele beloning, maar het land een zwakke staat, die zijn onderdanen maar geen voorspoed kan geven. Of anders ook: die zijn onderdanen tergt om het open pad van ethisch gedrag te verlaten om het meer geheime pad van immoraliteit te betreden.